ABD Yüksek Mahkemesi Trump’ın “acil durum” tarifelerini yasaya aykırı buldu

ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump tarafından yürürlüğe konulan tarifelerin dayandırıldığı Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’nın (IEEPA) Başkana tarife koyma yetkisi vermediğine hükmetti.

Mahkemenin söz konusu kararı, 3’e karşı 6 oyla alındı.

Karar metninde, ABD Anayasası’nın ilgili maddesine atıfta bulunularak vergi ve gümrük vergisi koyma yetkisinin Kongre’ye ait olduğu vurgulandı.

Hükümetin IEEPA’yı, “Başkana tek taraflı olarak sınırsız gümrük vergileri uygulama ve bunları istediği gibi değiştirme” yetkisi veren bir yasa olarak yorumladığı belirtilen kararda, yasanın yarım asırlık geçmişinde hiçbir Başkanın bu büyüklük ve kapsamdaki tarifeler bir yana, herhangi bir gümrük vergisi uygulamak için dahi bu yasayı kullanmadığına vurgu yapıldı.

Kararda, yasada yer alan “ithalatı düzenleme” ifadesinin Kongre’nin “vergi koyma” yetkisini kapsamadığı, büyük ekonomik ve siyasi etkisi olan “son derece önemli” bir yetki devrinin Kongre tarafından muğlak bir dil kullanılarak yapılamayacağı belirtildi.

IEEPA’nın Başkana soruşturma yapmak, engellemek, yasaklamak gibi çeşitli konularda ithalatı düzenleme yetkisi verdiği aktarılan kararda, bu uzun özel yetkiler listesinde gümrük vergileri veya harçlardan hiç bahsedilmediği kaydedildi.

– Tarifeler mahkemeye taşınmıştı

Ticaret politikasında tarifeleri önemli bir araç olarak kullanan Trump, geçen sene ikinci kez başkanlık koltuğuna oturmasının ardından IEEPA kapsamında çeşitli gümrük vergilerini yürürlüğe koymuştu.

Trump, IEEPA kapsamında ABD’nin neredeyse tüm ticaret ortaklarına “karşılıklı” gümrük vergileri uygulamış, Çin, Kanada ve Meksika’ya da fentanil akışını gerekçe göstererek tarifeler getirmişti.

Söz konusu tarifeler, bazı özel şirketler ve eyaletler tarafından ABD Uluslararası Ticaret Mahkemesi’ne taşınmıştı.

Mahkeme, 28 Mayıs 2025’te açıkladığı kararda, karşılıklılık esasına dayalı tarifelerin IEEPA kapsamındaki başkanlık yetkisini aştığına hükmetmişti.

ABD yönetimi, kararın “hükümetin diplomasisine zarar verdiği ve başkanlık yetkisine müdahale ettiği” gerekçesiyle temyize giderken, Temyiz Mahkemesi, alt mahkeme kararının uygulanmasını geçici olarak durdurmuştu.

Temyiz Mahkemesi, 29 Ağustos 2025’te alt mahkemenin kararını büyük ölçüde onaylarken, tarifelerin derhal iptalini ise reddederek Trump yönetimine Yüksek Mahkeme’ye itiraz başvurusunda bulunması için zaman tanımıştı.

Trump yönetimi, tarifelerin çoğunun yasa dışı bulunduğu karara karşı Yüksek Mahkeme’ye başvurarak hızlı inceleme talep etmişti.

ABD Yüksek Mahkemesi, 5 Kasım 2025’te Başkan Donald Trump’ın uyguladığı tarifelerin başkanın acil durum yetkilerini aşıp aşmadığının değerlendirildiği davada tarafların savunmalarını dinlemişti.