BM, Fransa’yı Yeni Kaledonya halkının kendi kaderini tayin hakkını baltalamaması konusunda uyardı

Birleşmiş Milletler (BM) Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesi, Fransa’yı Hint Pasifik’teki kolonisi Yeni Kaledonya’da yerli halkın kendi kaderini tayin hakkını baltalamaması konusunda uyardı.

BM Irk Ayrımcılığının Ortadan Kaldırılması Komitesinin Erken Uyarı ve Acil Eylem Prosedürü kapsamında yapılan yazılı açıklamada, Fransız hükümetinin Yeni Kaledonya’da siyasi ve anayasal reformlarını yerli halkın rızasına dayanarak yapması gerektiği vurgulandı.

Açıklamada, Ada’nın sömürgecilikten arınma ve kendi kaderini tayin sürecinde devreye sokulacak herhangi bir idari, hukuki ve anayasal önlemin yerel kurum ve temsilcilerle “etkin, şeffaf ve iyi niyete dayalı” müzakereler çerçevesinde alınması gerektiğinin altı çizildi.

Ada’ya ilişkin son siyasi girişimlerin 1998’de imzalanan Noumea Anlaşması ile sağlanan çerçeveyi ve yerel halkın kendi kaderini tayin hakkını baltalayabileceği uyarısında bulunulan açıklamada, bu girişimlerin yerli halk Kanakların siyasi katılım haklarını olumsuz etkileyebileceği hatırlatıldı.

Açıklamada, Komitenin Fransa’nın Bougival kentinde 2025’te imzalanan Ada’nın statüsüne ilişkin anlaşmanın “kapalı kapılar ardında Fransız yetkililer tarafından yapıldığı” ve anayasal reform sürecinin çok taraflı müzakereleri içermediği yönündeki haberlerden derin endişe duyduğu belirtildi.

Fransız hükümetinden Kanakların siyasi katılım haklarının güçlendirmesini garanti altına alacak acil ve etkin önlemleri yürürlüğe koyması istenen açıklamada, Fransız polisinin Ada’daki orantısız ve aşırı güç kullanımına ilişkin endişeler de dile getirildi.

– Yeni Kaledonya’da bağımsızlık yanlıları güç kullanılarak bastırılmış, Bougival Anlaşması imzalanmıştı

Yeni Kaledonya’da bağımsızlık yanlıları 2024’te, Fransız hükümetinin yerli halkla yaptığı anlaşmalara aykırı olan bir anayasal reformu yürürlüğe koymak istemesine karşı harekete geçmişti.

Paris hükümeti, adada 13 Mayıs 2024’te başlayan bağımsızlık protestolarını güç kullanarak bastırmış, Fransız güvenlik güçlerinin düzenlediği operasyonlarda 10’dan fazla kişi hayatını kaybetmişti.

Paris yönetimi, protestoların ardından bağımsızlık yanlıları ile müzakere masasına oturmuş ve Bougival Anlaşması’na giden süreç başlamıştı.

Fransa’nın Bougival kentinde 12 Temmuz 2025’te Yeni Kaledonyalı temsilciler ile Paris hükümeti arasında “Fransa bünyesinde özel statülü bir Yeni Kaledonya devleti kurulmasını” öngören anlaşma imzalanmıştı.

Yeni Kaledonyalı bağımsızlık yanlıları, yerli halkın taleplerini yansıtmadığı gerekçesiyle Bougival Anlaşması’na karşı çıkmıştı.

(AA/RU/TUĞ)