İspanya: Enerjide fiyat artışlarını frenleyebilen tek AB ülkesi

İspanya son altı yılda rüzgâr ve güneş enerjisine yoğun yatırımlar yaptı. Bu sayede Avrupa’nın en düşük elektrik fiyatlarından bazılarına ulaştı.

İran savaşı dünyayı bir gecede enerji krizine sürükledi. Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve Orta Doğu’dan enerji ihracatının azalması, zaten zorluk yaşayan haneler için faturaların daha da artacağı endişelerini tetikledi.

Ancak bir Avrupa ülkesi, yenilenebilir enerji yatırımları sayesinde bu şokları göğüslemeye diğerlerine göre çok daha hazır.

İspanya, 2019’dan bu yana rüzgâr ve güneş enerjisi kurulu gücünü ikiye katlayarak 40 GW’tan fazla kapasite ekledi. Bu, elektrik piyasası İspanya’nınkinin iki katı büyüklüğünde olan Almanya dışında, diğer tüm AB ülkelerinden daha fazla.

Sonuç olarak, İspanya’nın elektrik fiyatı, İran savaşı başladıktan sonraki gün yüzde 55 artan ve yükselmeye devam eden doğalgazın sürekli dalgalanan maliyetinden çok daha az etkileniyor.

Enerji düşünce kuruluşu Ember’in geçen yıl ekim ayında yayımlanan raporunda, “İspanya’da rüzgar ve güneş enerjisindeki büyüme, 2019’dan bu yana pahalı fosil yakıtlı santrallerin elektrik fiyatı üzerindeki etkisini yüzde 75 azalttı. Elektrik fiyatının gazdan üretilen elektriğin maliyetine bağlı olduğu saatlerin sayısındaki düşüş, İtalya ve Almanya gibi diğer gaza bağımlı ülkelere kıyasla daha hızlı gerçekleşti,” deniyor.

Uzmanlar, fosil yakıt ithalatına bağımlılığın ülkeleri tehlikeli biçimde savunmasız bıraktığı konusunda hemfikir.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, “Bugün Orta Doğu’da tanık olduğumuz çalkantılar, büyük ölçüde fosil yakıtlara bağlı küresel bir enerji sistemiyle karşı karşıya olduğumuzu açıkça gösteriyor; arzın birkaç bölgede yoğunlaştığı ve her çatışmanın küresel ekonomi boyunca şok dalgaları gönderme riski taşıdığı bir sistem,” diyor.

–          İspanya’da enerji faturaları Avrupa’nın en düşükleri arasında

Ember’in raporuna göre, 2020 ile 2024 arasında İspanya “elektrik sektörünün ithalat faturasını diğer tüm AB ülkelerinden daha fazla kıstı”. Bunu, “13,5 milyar euroya mal olacak 26 milyar metreküp gaz ithalatını önleyen” yeni güneş ve rüzgâr santralleri ekleyerek başardı.

İspanya, 2025 Ağustos ayında hiç kömürden elektrik üretmedi. Bu, sadece 10 yıl önce elektriğinin dörtte birinin kömürden geldiği dönemden çok farklı bir tablo.

Ülkenin yenilenebilir enerjiye yönelimi, hane faturaları açısından büyük bir kazanım oldu. 2019’da, rüzgâr ve güneş devriminden önce, İspanya Avrupa’nın en yüksek elektrik fiyatlarına sahip ülkelerinden biriydi. Bugün ise en ucuzlardan biri.

Ember raporunun yazarlarından Chris Rosslowe, “İspanya [2026] yılına Avrupa’nın en ucuz elektrik fiyatlarından bazılarıyla girdi; bu eğilim mart ayının ilk haftasına kadar sürdü” diyor.

Avrupa’nın büyük bölümünde olduğu gibi, İspanya’nın da hâlâ ihtiyaç duyduğu şey daha fazla enerji depolama kapasitesi. Ülkenin 120 MW’lık batarya depolama filosu, Avrupa’da ancak 13’üncü sırada.

–          Yenilenebilir enerjide maliyet tek seferlik

Hükümetler sürekli olarak borçları ve vergileri azaltma baskısı altındayken, enerji üretiminin mümkün olduğunca ucuza mal olması gerekiyor.  Ülkelerin bir kez satın alıp kurduğu rüzgar türbinleri ve güneş panellerinin aksine, petrol ve gazın sürekli olarak satın alınması gerekiyor ve fiyatları savaş gibi öngörülemeyen şoklara açık.

Bazıları, Trump’ın İran’a karşı yürüttüğü savaşın, farkında olmadan Avrupa’yı Çin yapımı temiz enerji teknolojisine itip itmeyeceğini sorguluyor. Enerji finansmanı uzmanı Gerard Reid, yenilenebilir enerjinin fosil yakıtlara kıyasla uzun vadeli maliyetlerinin daha düşük olduğuna dikkat çekiyor.

“Güneş paneli ve batarya ithalatında Çin’e bağımlı olmayı, Körfez’den gelen petrol ve gaza bağımlı olmaya tercih ederim; nedenini de söyleyeyim: O güneş panelini, o bataryayı, o rüzgar türbinini, o trafoyu 25 yılda bir satın alıyorum. Her gün satın almak zorunda değilim.”