Nekbe’den Gazze soykırımına kadar geçen 78 yıl: Can kaybı yüzde 50 arttı, yıkım katlandı

İsrail’in kurulmasıyla sonuçlanan Büyük Felaket’ten (Nekbe) 78 yıl sonra Filistinliler, aynı acıları çok daha büyük ölçekte yeniden yaşıyor.

Filistinliler, 15 Mayıs 1948’de İsrail’in Filistin topraklarının büyük bölümünde kurulması ve bu süreçte yüz binlerce kişinin yerinden edilmesini "Büyük Felaket" (Nekbe) olarak adlandırıyor.

Nekbe, Filistinliler için bitmiş bir felaket değil, devam eden bir sürecin başlangıcıydı. 1948’de köylerinden edilenlerin torunları bugün Gazze’de derme çatma çadırlarda yaşam mücadelesi verirken, Batı Şeria’da ise her gün yeni bir el konma kararıyla karşı karşıya.

Rakamlar ise sarsıcı; son 2,5 yılda Gazze’de öldürülen Filistinlilerin sayısı, 78 yıllık Nekbe döneminin toplam kaybını geride bıraktı.

Filistin Merkezi İstatistik Kurumu verilerine göre, İsrail’in Ekim 2023’te başlattığı Gazze saldırılarında hayatını kaybedenlerin sayısı, 1948’den Ekim 2023'e kadar geçen sürede öldürülen Filistinlilerin sayısından yüzde 50 daha fazla.

-Geçen 78 yılda iki büyük zorunlu göç

İsrail’in 1948 işgalinin ardından yaklaşık 1,4 milyon Filistinliden 957 bini Batı Şeria, Gazze ve çevre Arap ülkelerine göç etmek zorunda kaldı.

Ayrıca, binlerce Filistinli de İsrail işgali altındaki topraklarda yerinden edilmek zorunda kaldı.

Buna karşın, İsrail soykırımının başladığı Ekim 2023-Nisan 2026 arasında 2,3 milyon nüfuslu Gazze’de 2 milyon kişi zorla yerinden edildi.

Çoğu birden fazla kez yer değiştiren Gazzeliler, derme çatma çadırlarda ve barınma merkezine dönüştürülen okullarda hayata tutunmaya çalışıyor.

İşgal altındaki Batı Şeria'nın kuzeyinde bulunan mülteci kamplarında ise İsrail ordusunun saldırıları nedeniyle yaklaşık 40 bin Filistinli zorla yerinden edildi.

Gazze’de öldürülenlerin sayısı, 78 yıllık Nekbe döneminin toplam kaybından fazla

Filistin Merkezi İstatistik Kurumu’na göre, Gazze’de son 2 buçuk yılda öldürülenlerin sayısı, 1948’deki Nekbe’den Ekim 2023'e kadar geçen sürede öldürülen tüm Filistinlilerin sayısından yüzde 50 daha fazla.

Siyonist çeteler, Nekbe döneminde 70 katliam gerçekleştirerek 15 binden fazla Filistinliyi öldürdü.

Gazze Şeridi'nde ise İsrail'in Ekim 2023'te başlattığı soykırımdan bu yana 72 bin 601’den fazla Filistinli yaşamını yitirdi.

Hayatını kaybedenler arasında 20 bin 413 çocuk ile 12 bin 524 kadının bulunduğu İsrail saldırılarında, 3 bin 110 sağlık personeli, sivil savunma görevlisi, gazeteci ve eğitimci öldürüldü.

İşgal altındaki Batı Şeria'da aynı dönemde en az 1160 Filistinli İsrail ordusu ve gaspçı İsraillilerin saldırılarında yaşamını yitirdi.

-İsrail’in 78 yıldır artırarak sürdürdüğü işgali; yıkım ve toprak gasbı

İsrail, 1948’de yaklaşık 27 bin kilometrekarelik tarihi Filistin topraklarının yüzde 85’inden fazlası üzerinde kuruldu.

Nekbe’de 774 Filistin şehir ve köyü işgal edildi, 531’i tamamen yıkıldı. Kalanlar ise İsrail işgali ve yasalarına tabi tutuldu. Yıkılan yerleşimlerin büyük bölümü günümüze kadar yeniden inşa edilmedi.

Buna karşın Gazze Şeridi’nde sadece son 2,5 yılda düzenlenen İsrail saldırılarında 102 binden fazla bina tamamen yıkıldı, 330 bin konut tamamen veya kısmen hasar gördü. Camiler, kiliseler, hastaneler, okullar ve sivil altyapı hedef alındı.

Filistin Merkezi İstatistik Kurumuna göre, İsrail, işgal altındaki Batı Şeria'da da yasa dışı yerleşim faaliyetlerini genişletmeyi sürdürdü.

Batı Şeria'da sadece 2025 yılında, Filistinlilere ait 5 bin 571 dönüm araziye el konuldu.

Aynı dönemde 258'i işgal altındaki Doğu Kudüs'te olmak üzere Batı Şeria'da 1400 bina ve yapı İsrail tarafından tamamen veya kısmen yıkıldı.

2025 sonu verilerine göre, Batı Şeria'da 151'i Filistin toprakları gasbedilerek toplam 645 yasa dışı yerleşim kuruldu.

Söz konusu yerleşimlerde yaşayan Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin sayısı 778 bini aştı.

Batı Şeria'da 2022-2025 yılları arasında İsrail askerleri ve Filistin topraklarını gasbeden İsrailliler tarafından 61 binden fazla saldırı düzenledi.

Bu saldırılarda çoğu zeytin ağacı olmak üzere 81 binden fazla ağaç söküldü.

İsrail, Batı Şeria'da kurduğu 900 askeri kontrol noktası ve demir kapılar üzerinden Filistinlilerin hareket özgürlüğünü kısıtlamayı sürdürüyor. Bu engellemeler sonucunda Filistinliler topraklarına ve tarım arazilerine erişimde ciddi sıkıntı yaşıyor.

-İsrail, Batı Şeria’da Filistin’e ait su kaynaklarının yüzde 85'inden fazlasını kontrol ediyor

İsrail, işgal altındaki Batı Şeria’da Filistin yeraltı su kaynaklarının yüzde 85’inden fazlasını kontrol ediyor.

Su kaynaklarını yerleşimci İsraillilerin yararına kullanan İsrail, Filistinlilerin yeni su kuyuları açmalarına ve mevcut kuyuları geliştirilmelerine engel oluyor.

Gazze Şeridi’nde ise İsrail saldırılarının başlamasının ardından kişi başına düşen günlük su miktarı 3 ila 5 litreye kadar düştü. Uluslararası insani standartlarında ise bu rakamın minimum 15 litre olması öngörülüyor.