Türkiye’nin ilk kuantum bilgisayarı “QuanT” tanıtıldı

Türkiye’nin ilk kuantum bilgisayarı “Quantum Computer of TOBB ETÜ”, TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi’nin çalışmaları ve TÜBİTAK, Aselsan ve Savunma Sanayii Başkanlığı’nın katkılarıyla tanıtıldı.

Tanıtım, Türkiye Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz’ın katılımıyla TOBB ETÜ Teknoloji Merkezi’nde yapıldı.

Burada konuşan Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii (SSB) Başkanı Haluk Görgün, teknoloji, savunma ve ekonomideki bağımsızlığın, derin teknolojilerdeki gelişmişlikle doğru orantılı olduğunu belirtti.

Savunma sanayisi sektörünün büyüklüğünün geçen yıl 15 milyar dolar olduğunu bildiren Görgün, bunun 3 milyar dolarının derin teknolojiler ve hızlı ürüne dönüşebilecek yatırımlar olduğunu aktardı.

Görgün, SSB’nin sadece AR-GE projelerine teşvik vermediğini, üniversitelerden KOBİ’lere kadar çeşitli destek programları bulunduğunu anlatarak, “Bu programlar kredilerle de destekleniyor. Bu sene ileri teknolojileri geliştirmemize vesile olacak 25 milyon dolara varan kredileri değerlendiriyor olacağız.” dedi.

Görgün, Türkiye’nin önemli kurumlarının da kuantum alanında çalıştığına işaret ederek, 2035 yılında kuantum teknolojilerinin pazar büyüklüğünün 2 trilyon dolar olmasının öngörüldüğünü söyledi.

TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu da, “Dünyada kuantum bilgisayar teknolojisine sahip yalnızca 15 ülke bulunmaktadır” diyerek, QuanT’nin TOBB ETÜ Teknoloji Merkezi’nde geliştirildiğini, bu merkezde yeni araştırmacıların yetiştirildiğini ve sonradan ticarileşen ürünler üretildiğini ve bu teknolojilerin daha sonra ürüne dönüştürüldüğü ve ticarileştirildiğini ifade etti.

Hisarcıklıoğlu, “QuanT’ın sağladığı işlem gücü, savunma sanayisinden finansal teknolojiye, mobiliteden siber güvenliğe kadar pek çok stratejik alanda ülkemizin küresel rekabet gücünü artıracaktır. Aynı zamanda QuanT’ın sahip olduğu altyapı, yerli algoritmaların geliştirilmesi ve Türkiye’nin bu alanda liderlik konumuna erişmesi için kritik bir adım olacaktır.” ifadesini kullandı.

TOBB ETÜ Rektörü Prof. Dr. Yusuf Sarınay da üniversitenin son yıllarda ciddi şekilde kuantum teknolojileri ve ilgili alanlardaki çalışmalara da öncelik verdiğini söyledi.

– Milyonlarca kat hızlı işlem yapıyor

Kuantum bilgisayarlar, klasik bilgisayarlardan farklı olarak işlemleri “bit” yerine “kuantum bitleri” (kubit) ile gerçekleştiriyor. Kuantum bilgisayar alanındaki araştırmaların en önemli hedeflerinden biri, klasik bilgisayarlarla çözülmesi binlerce yıl alacak şifrelenmiş bilgileri hızla çözebilecek teknolojiler geliştirmek olarak gösteriliyor.

Türkiye’de süper iletken kuantum teknolojiler alanında 2010 yılından beri yürütülen çalışmalar QuanT ile önemli bir başarıya ulaştı. Bu kapsamda TOBB ETÜ, 5 kubit sistemli kuantum bilgisayarı QuanT’ı devreye aldı.

Yerli bir kuantum bilgisayara sahip olmak algoritma geliştiricilerin bu teknolojinin detaylarına daha derinlemesine erişim sağlayarak, Türkiye’nin kendi altyapısı üzerinde özgün algoritmalar geliştirmesine olanak tanıyacak.

En gelişmiş bilgisayarlardan bile milyonlarca kat daha hızlı işlem yaparak büyük miktardaki veriyi aynı anda işleyebilecek. QuanT, Türkiye’nin kuantum ekosisteminin oluşturulmasına da öncülük edecek.

Siber güvenlik, yapay zeka ve optimizasyon gibi alanlarda yerli algoritmalarla güçlendirilmiş kuantum çözümleri, Türkiye’nin teknolojik bağımsızlık sağlamasında önemli rol üstlenecek.

(AA-AN/YIL)