AB liderleri Ukrayna, Çin ve yeni bütçe gündemiyle Brüksel'de toplanıyor

Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerin liderleri, yarın gerçekleştirecekleri zirvede, Ukrayna'ya destek, rekabetçilik, Çin'le ticari ilişkiler, AB'nin gelecekteki bütçesi ve Orta Doğu'daki gelişmeleri ele alacak.

Belçika'nın başkenti Brüksel'de 18-19 Haziran'da AB üyesi 27 ülkenin devlet veya hükümet başkanlarının katılımıyla AB Liderler Zirvesi yapılacak.

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa'nın başkanlık edeceği toplantıya, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da katılacak.

Zirvede liderler ilk olarak Avrupa Parlamentosu (AP) Başkanı Roberta Metsola ile görüş alışverişinde bulunacak.

Metsola'nın ardından zirve, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin katılımıyla yapılacak oturumla devam edecek.

Zirvede, Ukrayna ve Moldova'nın AB üyelik sürecinde ilk fasıl kümesinin müzakereye açılması ve süreçteki ilerleme değerlendirilecek.

Liderler, ayrıca Rusya'ya yönelik yeni yaptırımlar ile Ukrayna'ya mali ve askeri desteğin sürdürülmesini görüşecek. AB'nin stratejisi bu aşamada "Ukrayna'ya destek ve Rusya üzerindeki baskının artırılması" şeklindeki iki temel unsura dayanıyor.

AB, Ukrayna ve Moldova'daki gelişmelerin Batı Balkanlar'daki genişleme sürecine de yeni ivme kazandırdığı görüşüne sahip. Genişleme konusunun ekim ayında yapılacak AB zirvesinde daha kapsamlı ele alınması öngörülüyor.

- Ekonomik sınamalar ve Çin

Liderler, rekabetçilik ve küresel ekonomik sınamalar başlıklı oturum da yapacak. Bu toplantının ana gündem maddesini küresel ekonomik dengesizlikler oluşturacak.

AB, rekabet gücünü artırmayı, küresel ölçekte adil rekabet için eşit şartların sağlanması gerektiği görüşünde. Özellikle Çin ile ticarette oluşan dengesizliklerin giderek daha fazla üye ülke tarafından "sürdürülemez" görülmesi nedeniyle liderlerin bu konuda görüşlerini paylaşması planlanıyor.

Çin konusunda AB içinde ortak değerlendirme zemini güçlenirken liderlerin mevcut araçların kullanımı ve gerekirse yeni araçların geliştirilmesi konusunda AB Komisyonu'na siyasi yönlendirme yapması da beklentiler arasında.

- AB bütçesi masada

Zirvede, liderler 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni Çok Yıllı Mali Çerçeveyi (MFF) ele alacak. Bu aşamada, yeni bütçe konusunda üye ülkelerin pozisyonları henüz uyumlu bir zemine oturmazken müzakerelerin hız kazanması bekleniyor.

Yeni bütçenin 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girebilmesi için siyasi anlaşmanın 2026 sonuna kadar tamamlanması gerektiği de ifade ediliyor.

AB bütçesinde yer alan harcama kalemlerine ilişkin ödeneklerin yıllık tavanını önceden belirleyen MFF, kaynakların, AB'nin politika öncelikleri doğrultusunda dağılımını amaçlıyor. AB bütçesi, kurallar gereği harcamaların üst sınırlarının belirlendiği 7 yıllık dönemler için hazırlanıyor.

AB'nin 2021-2027'deki toplam 1,2 trilyon avroyu bulan bütçesini ortaya koyan çerçeve, 2020 yılında belirlenmişti. Uzun vadeli AB bütçesine ilişkin karar, AP onayı ve üye ülkelerin AB Konseyi'nde oy birliği ile alınıyor.

Uzun vadeli AB bütçesi, üye ülkelerin gelecekteki bütçeye ne oranda katkı sağlayacakları, bütçenin hangi alanlara odaklanacağı gibi konularda sert tartışmalara sahne oluyor.

-Orta Doğu'daki gelişmeler de gündemde

Liderler, zirvenin ikinci gününde Orta Doğu'daki son gelişmeleri ele alacak.

AB, Washington ile Tahran arasındaki mutabakatı memnuniyetle karşılıyor. İran'ın nükleer silah edinmesine izin verilmemesi ve balistik füze programı da dahil olmak üzere istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine son vermesi gerektiği görüşünde birleşen AB liderlerinin, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın uygulanması ve Hürmüz Boğazı'nın açık kalması konusunda katkıda bulunmaya hazır olduğu mesajını vermesi bekleniyor.

Zirvede, Gazze'deki insani durum, işgal altındaki Batı Şeria ve İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının da liderlerce ele alınması öngörülüyor.

Diğer taraftan, bazı üye ülkelerin AB- İsrail ilişkileri çerçevesinde gasp edilen Filistin topraklarıyla ticaretin sonlandırılması yönünde taleplerinin de gündeme gelmesi söz konusu.

Liderler savunma alanında kaydedilen ilerleme, düzensiz göç ve uyuşturucu ticaretiyle mücadele konularını da gündemlerinde tutuyor.